Kontakt
  Kadra pedagogiczna
  Pedagog / Logopeda
  Centrum rescueLAB
  BEZPIECZNA SZKOŁA
  Biblioteka
 
 
  Prawo wewnątrzszkolne
  Zajęcia pozalekcyjne
  Informacje dla rodziców
  Samorząd Uczniowski
  Konkursy Przedmiotowe
  Pielęgniarka
  Plan lekcji
  Doradztwo zawodowe
  WOLONTARIAT
  Ochrona Danych Osobowych
  REKRUTACJA
  Świetlica
  Zdalne nauczanie
 
 
  Wykaz podręczników


Przekaż 1% podatku
swojej szkole!


Stowarzyszenie
"Przyjazna Szkoła"

 
Aktualności > Ćwiczenia słuchu fonemowego
   
12.05.2020
Ćwiczenia słuchu fonemowego

Słuch fonemowy, inaczej fonematyczny to umiejętność rozróżniania najmniejszych elementów mowy - tzn. fonemów. Oznacza to, że dziecko może wyodrębnić z potoku mowy zdania, w zdaniach – wyrazy, w wyrazach – sylaby, w sylabach – głoski, a także uchwycić kolejność głosek w wyrazie. Pozwala dobrze rozumieć mowę, ponieważ to dzięki niemu usłyszymy różnicę między wyrazami np. kura:góra, koza:kosa oraz jesteśmy w stanie rozróżnić zdania, np. Mama kupiła bułki./ Mama kupiła półki. Jest podstawowym elementem prawidłowego rozwoju mowy oraz umiejętności czytania i pisania.
Jego zaburzenia mogą być przyczyną wielu trudności w wypowiadaniu się, pisaniu (np. mylenie, opuszczanie liter), czytaniu (np. przekręcanie wyrazów, wolne tempo, trudności w rozumieniu treści), nauce języków obcych, w zapamiętywaniu itd.
Przykłady ćwiczeń słuchu fonemowego:
• rozróżnianie dźwięków wydawanych przez pojazdy, zwierzęta, stukot butów, skrzypnięcie drzwi ( możemy posłużyć się obrazkami lub rozpoznawać odgłosy z otoczenia); następnie dzieci próbują naśladować słyszane głosy;
• zabawa w zgadywanie, który ze znanych dziecku przedmiotów wydaje taki dźwięk (dzwoni, syczy, tyka, gwiżdże, szumi, itd.);
• ćwiczenia rytmizujące polegające na odtwarzaniu usłyszanego rytmu; można go wyklaskać, wytupać, ale można również odtworzyć za pomocą rysowania znaków graficznych. Do takich ćwiczeń można wykorzystać klocki, foremki, zabawki, guziki, materiały sypkie umieszczone w szklanym lub plastikowym pojemniku (ryż, makaron, groch, kapsle), itp.;
• wyszukiwanie z dzieckiem rymujących się słów (kotek – płotek, kura – góra);
• szukanie w słowach innych ukrytych wyrazów (np. kotlet – kot, słońce – słoń);
• wykorzystanie obrazków, których nazwy są do siebie podobne, a następnie nazywanie ich . Poproś pociechę o wskazanie obrazka z usłyszanym słowem (np. koza, kosa; tama, dama, mama; sos, nos, kos);
• wyróżnianie sylab w wyrazie, najlepiej za pomocą klaskania (jedna sylaba - jedno klaśnięcie), oprócz tego można bawić się w uzupełnianie wyrazów sylabą, podajemy pierwszą sylabę, np. „ko”, a dziecko dodaje - „ło” (koło);
• liczenie sylab – powiedz słowo i poproś, by dziecko podzieliło je na sylaby oraz powiedziało, z ilu składa się wypowiedziane słowo;
• układanie kilku wyrazów w kolejności od najkrótszego do najdłuższego (a, po, las, okno, lalka, balonik);
• rysowanie przedmiotów zaczynających się, kończących, lub mających w środku daną głoskę;
• słuchanie wierszy, w których występuje jak najwięcej dźwięków do naśladowania. Można wykorzystać takie utwory jak: „Lokomotywa”, „ Ptasie radio”, „ Kotek”;
• zabawa w dokańczanie rozpoczętych przez słów. Ważne, by były to wyrazy, które dziecko zna (np. ko-za, żyra-fa, kompu-ter, trak-tor);
• analiza głoskowa – głoskuj tak, by dziecko mogło ułożyć słowo (k-o-t = kot, d-rz-e-w-o = drzewo). Następnie poproś, by dziecko zrobiło to samo, a Ty odgadnij, o jaki wyraz chodzi. Wymieniajcie jak najwięcej słów, które zaczynają się na daną sylabę (np. sza – szafa, szalik, szampon itd.) lub głoskę (np. s – samolot, słoń, słoik itd.). Możecie zapisywać te wyrazy lub wskazać zwycięzcę, który wymieni najwięcej dobrych przykładów;
• Inną zabawą jest podawanie słów, które rozpoczynają się na literę, która jest ostatnią głoską poprzedniego wyrazu (np. kot – tama – aparat – teczka itd.). Podobnie można wykorzystać sylaby (np. kosa – samolot – lotnik – Nikodem itd.). Im więcej osób bierze udział w ćwiczeniu, tym lepsza zabawa:
• rozpoznawanie określonego wyrazu w szeregu wyrazów o podobnym brzmieniu. Gdy dziecko usłyszy dany wyraz (np. sos) ma klasnąć lub tupnąć: nos, los, kos, nos, sos, włos, odgłos, nos, sos, kos, itd.;
• układanie zdań i rozdzielanie ich na wyrazy. Dziecko układa zdanie do obrazka. Liczy, ile jest w nim wyrazów, jaki wyraz jest pierwszy, jaki jest ostatni. Układ wyrazów w zdaniu może być przedstawiony np. na klockach lub kartonikach. Dziecko może również ciąć pasek papieru na tyle części ile jest wyrazów w zdaniu;
• rozwijanie zdań i porównywanie liczby wyrazów w zdaniach. Wypowiadamy krótkie zdanie np. Chłopiec biegnie. Prosimy, aby dziecko zdanie rozwinęło. Za każdym razem układamy szeregi klocków w różnych kolorach jeden po drugim i porównujemy ich ilość;
• wyodrębnianie samogłosek na początku wyrazu (także na końcu i w środku) , np.: jaką głoskę słyszysz na początku wyrazu: aparat (a), osa (o), ucho (u), ekran (e), igła (i);
• rozpoznawanie i wyodrębnianie spółgłosek na początku wyrazu (bez grup spółgłoskowych) np. buty, lody, dom, kot; (o samo na końcu i w środku wyrazu) itd.
Trening słuchu fonematycznego może być dla dziecka świetną zabawą. Wszystkie ćwiczenia wykonywane w domu są niezwykle cenne i wartościowe dla rozwoju malucha. Warto poświęcić na nie choćby chwilę każdego dnia.

Miłej zabawy z dziećmi
Małgorzata Liwosz-Rogozińska- logopeda